Кајтази од Косово: „Српски свет“ - Стариот империјален проект на Белград во ерата на хибридната војна

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Кајтази од Косово: „Српски свет“ - Стариот империјален проект на Белград во ерата на хибридната војна

01 септември 2026

• од Темелко Тошев

Концептот „Српски свет“ не е нова политичка идеја, туку прилагодена верзија на стариот проект за Голема Србија, адаптиран за современата ера на хибридно војување. Ова го тврди косовскиот експерт за безбедност и воено-политички аналитичар Фадил Кајтази, во пресрет на новиот документарен филм на Агенцијата БГНЕС, „Ползечките граници на Српскиот свет“.

Според Кајтази, стратешката цел на Белград останува иста, но методите се променети. Наместо отворена воена конфронтација, Србија денес сè повеќе се потпира на разузнавачки структури, политичко влијание и дејствување во „сивата зона“ меѓу легалното и нелегалното.Историските корени: Од „Начертание“ до денес

Аналитичарот посочува дека идејата за „Српски свет“ се темели на многу постар политички проект, чии почетоци можат да се лоцираат во документот „Начертание“ на Илија Гарашанин од 19-от век. Овие програмски документи континуирано ја хранат идејата за Голема Србија низ генерациите.

Во својата историска форма, овој проект не се ограничува на денешните граници на Србија. Тој предвидува проширување кон:

Босна и Херцеговина и Хрватска
Излез на Јадранското Море преку Далмација
Делови од Албанија и Северна Македонија
Во најамбициозните верзии - територии во Грција, до Солун, па дури и кон Бугарија и Цариград (Истанбул).

„Во српската политика е создаден еден империјален дух - чувството дека државата постојано треба да биде во офанзива и дека никогаш нема да биде задоволна,“ нагласува Кајтази. Најопасниот аспект, според него, е идејата дека освоените територии треба етнички да се променат, нешто што доведе до етничко чистење за време на војните во поранешна Југославија.Стратегија на чекање и улогата на разузнавачките служби

Денешниот „Српски свет“ користи поинаков инструментариум од оној на Слободан Милошевиќ во 90-тите. Српската стратегија, според Кајтази, е да се чека поволен меѓународен момент (сличен на Балканските војни или Првата светска војна) кога веќе изградените мрежи би можеле да се искористат, дури и за воени дејствија. Постојаното вооружување на Србија е дел од оваа долгорочна подготовка.

Клучна улога во ова имаат безбедносните служби. По распадот на комунистичка Југославија, Србија задржа голем дел од архивата, мрежата на агенти и инфраструктурата на југословенската тајна полиција УДБА. По 1999 година, оваа мрежа е реактивирана и делува офанзивно низ целиот регион - во Косово, Северна Македонија, Црна Гора, Босна и Херцеговина, Хрватска и Албанија.

„Стратегијата на српската политика е Балканот да биде дестабилизиран, за да се постигнат политичките цели на Белград,“ посочува аналитичарот. Тој додава дека српските служби професионално работат на тоа да ги претстават косовските Албанци пред Западот како исламисти, додека пред муслиманските општества ги прикажуваат како западна алатка против исламскиот свет.

Руското влијание и новата безбедносна средина

Ситуацијата дополнително се усложнува по почетокот на војната во Украина. Кајтази предупредува дека руското присуство на Балканот е сè поактивно, особено преку рускиот центар во Ниш, кој служи како важна база за влијание и разузнавање. Како примери за оваа дестабилизирачка активност, тој ги наведува обидот за државен удар во Црна Гора и мешањето во политичките процеси во Северна Македонија.