Млад бугарски историчар Којчев: Слободата не ни е подарена

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Млад бугарски историчар Којчев: Слободата не ни е подарена – таа е извојувана

03 март 2026

• од Станча Јаќимовски

На денешниот ден Бугарија одбележува 148 години од своето Ослободување – настан што претставува пресвртница во националната историја и симбол на обновената државност. Но, според ставот на младиот бугарски историчар Николај Којчев, односот кон овој датум не смее да биде површен или пасивен. Слободата, нагласува тој, не е подарок – таа е резултат на долготраен и свесен историски процес.

Дали слободата може да биде „подарена“?

Кај дел од бугарското општество, смета Којчев, се вкоренило уверувањето дека ослободувањето било дар однадвор, без кој Бугарите денес не би постоеле како народ. Но, се поставува суштинското прашање: колку може да биде слободен човек кому слободата му е дадена дарум? Може ли оној што никогаш не ја посакал слободата вистински да ја разбере и да ја цени?

Историчарот потенцира дека ваквото сфаќање ја потценува улогата на самите Бугари во процесот на национално будење и ослободување.

Слободата како процес, а не како момент

Ослободувањето од петвековното османлиско владеење, кое кулминира со настаните од 1877–1878 година, не е изолиран историски чин. Тоа е резултат на повеќедецениски напори, идејни борби и културна ревитализација.

Којчев потсетува дека без духовното и културното будење од 18 и 19 век, политичката слобода не би била возможна. Клучна улога во овој процес има делото на Паисиј Хилендарски, автор на Историја славјанобугарска. Ако пред сто години не беше напишана оваа книга, која ја разбуди националната свест и ги потсети Бугарите на нивното средновековно царство и културно наследство, дали ќе постоеше народ подготвен за ослободување?

Во темелите на националното движење стојат личности како Георги Раковски, Љубен Каравелов, Христо Ботев и Васил Левски – револуционери, мислители и визионери кои ја подготвија почвата за политичката еманципација. Без нивната идеолошка и организациска работа, 3 март немаше да има исто значење.

Од Априлското востание до 3 март

Според Којчев, 3 март не може да се разгледува изолирано од Априлско востание и жртвите што му претходеа. Без 20 април 1876 година, без храброста на водачите како Георги Бенковски и Панайот Волов, дали воопшто ќе постоеше морална и политичка основа за меѓународна интервенција?

Датумот 3 март 1878 година (19 февруари според стариот календар), кога е потпишан Санстефански мировен договор, претставува важна етапа – но не и почеток на борбата. Тој е делумна завршница на процес што започнал најмалку еден век претходно.

Ослободувањето како колективна заслуга

Којчев истакнува дека ослободувањето не дошло истовремено за сите. За дел од бугарското население во различни региони, политичката слобода пристигнала подоцна, а некои никогаш не го дочекале тој момент. Оваа историска реалност дополнително ја потврдува комплексноста на процесот.

Затоа, на 148-годишнината од обновувањето на бугарската држава, историчарот повикува на преиспитување на колективната меморија: во темелите на националноослободителното движење стојат Бугари – интелектуалци, револуционери, учители и обични луѓе – кои ја извојувале слободата со својата визија, труд и жртва.

Слободата, заклучува тој, не е дар што се прима без одговорност. Таа е вредност што се гради, се брани и се почитува.

Честит празник. 🇧🇬